سفرنامهء حكيم ابو معين حميد الدين ناصر بن خسرو بن حارث قباديانى مروزى يمغانى ( متوفى ظاهرا در 481 هجرى ) كه يادداشتهاى سفر هفت سالهء اوست از خراسان به مغرب « 1 » . بستان العقول تصنيف ( مفقود ) ناصر خسرو « 2 » . كتاب مصباح تصنيف ناصر خسرو « 3 » .

--> ( متوفى پيش از سال 383 هجرى كه سال مرگ ابو بكر خوارزمى مرثيه‌گوى اوست ) ( رش : لباب الالباب ج 2 ص 18 - 19 ؛ استاد عباس اقبال ، حواشى حدائق السحر فى دقائق الشعر ص 145 ؛ مجلهء شرق دورهء اول ص 459 ) در توحيد از نوع دوم است اين اشعار از حيث ادبى و تاريخ افكار فلسفى در ايران و تأثير در رواج و انتشار نثر فلسفى فارسى مهم شمرده مىشود . ( 1 ) - سفر حكيم ناصر در ششم جمادى الآخرة سال 437 شروع شده و در بيست و ششم جمادى الآخرة 444 هجرى پايان يافته است ، ولى تاريخ تحرير نهايى سفرنامه بدرستى معلوم نيست . اگر جملهء دعائيه « رحمة اللّه عليه » دربارهء سلطان طغرل از مؤلف باشد سفرنامه قبل از سال 455 ( سال مرگ سلطان طغرل ) تأليف نشده و در اين صورت تاريخ تأليف بستان العقول و جميع كتبى كه قبل از زاد المسافرين ( 453 هجرى ) تأليف كرده بر تاريخ تحرير سفرنامهء نهايى مقدم است . سفرنامه تا كنون دو بار بچاپ رسيده و بهترين آن طبع چاپخانهء شركت كاويانى است در برلين ( 1341 هجرى ) بانضمام دو مثنوى روشنائىنامه ( ظاهرا در 460 هجرى تأليف شده ، رش : مقدمهء علامه تقىزاده بر ديوان حكيم ناصر ) و سعادت‌نامه ( دربارهء سعادت‌نامه ، رش : ملك الشعراء بهار ، سبك‌شناسى ج 3 ص 189 ) . ( 2 ) - حكيم ناصر از اين تأليف خود در زاد المسافرين ( طبع چاپخانهء كاويانى ص 339 ) و جامع الحكمتين طبع استاد هنرى كربين و آقاى محمد معين ص 137 ) نام برده است . ( 3 ) - مؤلف از اين كتاب در خوان الاخوان ( ص 20 و 113 و 116 ) ياد كرده است . آقاى هنرى كربين نوشته‌اند كه اين كتاب با كتاب مفتاح يكى است . ( رش : مقدمهء فرانسهء جامع الحكمتين ص 38 ) .